ریشه‌یابی مشکلات مراتع از دیدگاه بهره‌برداران (مطالعه‌ی موردی: مراتع شمال شرق ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 عضور هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

چکیده

مراتع ایران مشکلات متعدد و متنوعی دارند. امروزه یکی از مهمترین موضوعات در نظام مدیریت مراتع، عدم وجود تصویری واضح و شفاف از مهمترین مشکلات مراتع ایران است. هدف از این مطالعه، بررسی جامع ریشه‌ی مشکلات مراتع ایران از دیدگاه بهره‌برداران است. بهره‌برداران (طبیعت نشینان) از جمله تأثیرگذاران مستقیم بر مراتع هستند که زندگی‌شان وابسته به آن است. آگاهی از دانش و نگرش بهره‌برداران به مشکلات و مدیریت مراتع مهم است. ابزار مورد استفاده برای تحقق هدف، پرسشنامه و مصاحبه است. برای این منظور، ابتدا نظام مرتعداری ایران در سه سطح به صورت سلسله مراتبی طراحی شد. اجزاء نظام مرتعداری در هر سطح با معیارهای سیاستی-اجتماعی، بوم شناختی و اقتصادی نسبت به هم به صورت زوجی مقایسه شدند. محاسبه‌ی وزن نسبی هر جزء با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی انجام شد. روایی و پایایی پرسشنامه با پنل متخصصان و آلفای کرونباخ (بالای 7/0) ارزیابی گردید. نتایج نشان داد ریشه‌های اصلی ناکارآمدی مراتع از دیدگاه بهره‌برداران، عرصه‌ی مرتعی به‌ویژه کمبود آب (با وزن نسبی 576/0)، مسائل برون سازمانی به ویژه گرانی (با وزن نسبی 385/0)، قوانین و مقررات (با وزن نسبی 293/0)، طرح و برنامه‌ریزی (با وزن نسبی 282/0) و مسائل حقوقی- مالکیتی (با وزن نسبی 384/0) است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The recognizing of rangeland problems in view of rangeland utilizers (Case study: the Northwest rangelands of Iran)

نویسنده [English]

  • Seyyedeh Zohreh Mirdeilami 1
چکیده [English]

Rangelands of Iran are being faced with various problems. One of the main issues of today’s rangeland managers is not having a clear picture about the main rangeland problems. The aim of the present study is thus to investigate the view of rangeland utilizers by constructing a stem flow. The utilizers are the one who influence rangelands directly. Knowledge of Ttheir view and pure knowledge about rangeland management problems are critically important. Iran's rangeland management systems were systematically constructed as stem flow criteria in 3 levels. The relative weight determined by Analytic Hierarchy Process (AHP). The criteria were politic- social, ecologic and economic. The rangeland utilizers were then asked to rank the elements of levels at each criteria through pair-wise comparison by questionnaires and direct interview. The validity and reliability of questionnaires were approved by a panel of experts and calculating Cronbach alpha coefficient (above 0.7) respectively. Results showed that water shortage (relative weight 0.576), inflation (relative weight 0.385), laws (relative weight 0.293), planning (relative weight 0.282) and property (relative weight 0.384) as well as ownership were the main roots of Iran's rangeland system inefficiency from utilizers point of view.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Questionnaire
  • Rangeland management system
  • Pair-wise comparison
  • AHP